Projeye başladınız. Haftalar geçti, emek harcadınız. Sonra müşteri “iptal ediyoruz” dedi.
Ne yaparsınız?
İptal politikanız yoksa: Yaptığınız işin büyük bölümü için ödeme alamazsiniz. Hem zamanınızı hem de gelirinizi kaybettiniz.
İptal politikanız varsa: Anlaşmaya göre hakkınız olan ücreti alırsınız. Acı verici ama kontrollü bir son.
Bu rehberde neden her freelancer’ın iptal politikasına ihtiyacı olduğunu ve nasıl oluşturacağınızı anlatıyoruz.
Neden Projeleri İptal Edilir?
Müşteri tarafından:
- Bütçe kesildi.
- Şirket stratejisi değişti.
- Yöneticiden onay gelmedi.
- Rakip teklif seçildi.
- Proje öncelikleri değişti.
Sizin tarafınızdan:
- Müşteri sözleşme koşullarını ihlal etti.
- Ödeme yapılmadı.
- Proje imkansız hale geldi.
Nedenler ne olursa olsun, iptal politikası net bir çerçeve sunar.
İptal Politikası Olmadan Ne Olur?
Senaryo 1: Proje başladı, bir ay geçti. Müşteri “bütçe kesildi” dedi. Siz iki hafta iş yaptınız. Sözleşmede iptal maddesi yok. Müşteri “tamam geri ödeyelim” diyebilir de demeyebilir de. Ya anlaşmazlık çıkarsa?
Senaryo 2: Müşteri kapsamı sürekli genişletti, ödeme yapmadı, sonra “iptal” dedi. Siz saatlerce çalıştınız. İptal maddesi olmadan mahkemeye taşıması zor.
Her iki senaryoda da kaybedensiniz.
Etkili İptal Politikası Nasıl Yapılandırılır?
Ödeme Korumalı İptal
En yaygın ve adil yöntem: Tamamlanan iş oranında ödeme.
Örnek:
- Proje %0-25 tamamsa: Başlangıç ödemesi (genellikle %25-50) iade edilmez.
- Proje %25-50 tamamsa: Projenin %50’si ücretlendirilir.
- Proje %50-75 tamamsa: Projenin %75’i ücretlendirilir.
- Proje %75 üzerindeyse: Tam ücret ödenir.
Zaman Bazlı İptal
Proje tamamlanma yüzdesi yerine harcanan zamana göre ücretlendirilir.
“İptal anına kadar harcanan saat sayısı × saatlik ücret + iptal ücreti [X dolar]“
Sabit İptal Ücreti
Kısa ve düşük bütçeli projeler için:
“İptal halinde, projenin tamamlanma yüzdesinden bağımsız olarak [X] dolar iptal ücreti alınır.”
İptal Bildirimi Süresi
Müşterinin projeyi iptal etmeden ne kadar önce bildirmesi gerekiyor?
Önerin: 14-30 gün öncesinde yazılı bildirim.
Bu süre size ne sağlar?
- Alternatif iş arayabilirsiniz.
- İptal aşamasındaki işleri düzgün tamamlayabilirsiniz.
- Finansal hazırlık yapabilirsiniz.
Sözleşmeye yazın: “İptal, en az [X gün] öncesinde yazılı olarak bildirilmelidir. Aksi halde ek [Y dolar] iptal ücreti uygulanır.”
Anlamlı Bir Örnek: Selin’in Deneyimi
Selin, sosyal medya yöneticisi. Bir e-ticaret markasıyla 3 aylık retainer anlaşması yaptı. İlk ay harika gitti.
İkinci ayın ortasında marka “proje bütçesi kesildi, devam edemiyoruz” dedi.
Selin’in sözleşmesinde şu madde vardı:
- “İptal, en az 30 gün öncesinden yazılı bildirilmelidir.”
- “Mevcut ay tamamlanmış sayılır ve tam ödeme alınır.”
- “30 gün önceden bildirim yapılmazsa ek bir aylık ücret iptal tazminatı olarak ödenir.”
Marka 30 gün önceden bildirmemişti. Selin iki aylık ücretini aldı. Acı bir son ama finansal olarak güvendeydi.
Kendi İptal Politikanızı Müşteriyle Nasıl Konuşursunuz?
Çoğu freelancer iptal maddesini “kötü iş” gibi hisseder. “Güvensizlik mi gösteriyor?” diye düşünür.
Hayır. İptal politikası profesyonel bir standarttır.
Müşteriye şöyle çerçeveleyin:
“Sözleşmemizde bir iptal maddesi var. Bu hem sizin hem de benim korunmam için. Eğer proje ilerlemez veya beklenmedik bir durum olursa, her iki taraf da ne bekleyeceğini bilir. Bu aslında işimizi daha net yapar.”
Çoğu müşteri bunu makul bulur. Büyük kurumsal müşteriler bunu zaten bekler.
Sizi Taraftan İptal
Bazen siz projeyi iptal etmek zorunda kalabilirsiniz.
Ne zaman?
- Müşteri ödeme yapmıyor.
- Müşteri sürekli sözleşme dışı taleplerde bulunuyor.
- Proje kapsam dışına çıktı ve müzakere başarısız oldu.
- Etik sorunlar var.
Bu durumda siz nasıl iptal edersiniz?
Sözleşmede freelancer’ın da iptal hakkı olduğunu belirtin:
“Müşterinin sözleşme koşullarına uymaması veya ödemeyi [X] gün geciktirmesi halinde, freelancer projeyi iptal etme hakkını saklı tutar. Bu durumda tamamlanan iş oranında ödeme yapılır.”
Emre’nin İptal Sınırı
Emre, web geliştirici. Bir müşteri projeye başladıktan iki hafta sonra sürekli kapsam değiştirmeye başladı. Her toplantıda yeni fikirler. Orijinal kapsam tanınmaz hale geldi.
Emre üç kez kapsam müzakeresi yaptı, müşteri anlaşmayı kabul etmedi. Sonunda Emre sözleşmesindeki iptal maddesine dayanarak projeyi bitirdi.
İki haftalık iş için orantılı ödeme aldı. Müşteri başka biri buldu. Emre başka bir projeye geçti.
İptal maddesi olmasa ne olurdu? Muhtemelen aylarca bu kaotik projede sıkışıp kalırdı.
İptal Politikası Şablonu
Sözleşmenize ekleyebileceğiniz temel madde:
İPTAL POLİTİKASI
Müşteri tarafından iptal:
Müşteri projeyi iptal etmek istediğinde, en az [14/30] gün öncesinde yazılı bildirim yapmalıdır.
İptal durumunda ödemeler şu şekilde belirlenir:
- Proje başlamadan (imza aşamasında): Başlangıç ödemesi iade edilmez.
- Proje başladıktan sonra: Tamamlanan çalışma saatlerine göre ücret ödenir.
- günden kısa bildirimde: Ek [Y] dolar iptal tazminatı uygulanır.
Freelancer tarafından iptal:
Müşterinin ödeme yükümlülüğünü [X] gün geciktirmesi veya sözleşme koşullarını ihlal etmesi halinde, freelancer projeyi iptal etme hakkını saklı tutar. Bu durumda tamamlanan iş için orantılı ödeme yapılır.
PayOdin ile İptal Ödemelerini Kolayca Tahsil Edin
Proje iptal edildi. Orantılı ödemenizi almanız gerekiyor.
PayOdin ile:
- Tamamlanan iş için hızlıca fatura oluşturun.
- Müşteri PayOdin üzerinden kolayca ödeme yapar.
- Gerçek bir PayOdin çalışanı faturayı inceler.
- Şirket kurmadan uluslararası ödeme alırsınız.
- Sadece %10 komisyon.
İptal stresli bir süreçtir. Ödeme süreci stresli olmasın.
PayOdin ile iptal ödemelerini güvence altına alın →
Sık Sorulan Sorular
“Müşteri imzaladıktan sonra iptal ettirmez miyim?” İmzalanmış sözleşme bağlayıcıdır. Ama müşteri iptal etmek istiyorsa zorla tutamazsınız. İptal maddesinin amacı bu: Zorlamamak ama adil ödeme almak.
“Yeni başlıyorum, müşteri iptal maddesini görünce korkup kaçmaz mı?” Hayır. Profesyonel müşteriler iptal maddesini normal karşılar. Kaçan müşteriler zaten zor müşteri olurdu.
“İptal maddesini ne zaman uygularım?” Her projede. İstisnasız. Küçük proje, büyük proje, tanıdık müşteri, yeni müşteri — fark etmez.
Kontrol Listesi
- Sözleşmede iptal maddesi var mı?
- İptal bildirimi süresi yazılı mı?
- Tamamlanan iş için ödeme formülü belirlendi mi?
- Geç iptal için ek ücret var mı?
- Freelancer’ın iptal hakkı da yazılı mı?
- PayOdin hesabı iptal faturası için hazır mı?
Sonuç
İptal politikası karamsarlık değil, olgunluktur.
Her ilişki mutlu sona ulaşmaz. Bu gerçek. Ama iyi bir iptal politikası en kötü senaryoda bile sizi korur.
Sözleşmenize bugün ekleyin. Müşteriye şeffafça anlatın. Gerektiğinde uygulayın.
Ve iptal ödemelerini PayOdin ile sorunsuz tahsil edin. Tekliften ödemeye, iptale kadar her adımda güvende olun.