Freelancer'ların Yaptığı En Yaygın Sözleşme Hataları

Sözleşmesiz çalışmak yorgunken araç kullanmak gibidir. Yola çıkabilirsiniz. Ama kaza anında hiçbir güvenceniz yok.

Çoğu freelancer sözleşme yapar. Ama çoğu sözleşme eksik. Kapsam belirsiz, ödeme maddesi yok, revizyon sınırsız, iptal prosedürü yok.

Bu boşluklar müşteri ödeme yapmadığında, kapsam kaydığında veya proje iptal edildiğinde sizi savunmasız bırakır.

Bu rehberde en yaygın 10 sözleşme hatasını ve nasıl önleyeceğinizi anlatıyoruz.

Hata 1: Sözleşmesiz Çalışmak

En büyük hata budur.

“Tanıdık müşteri,” “küçük proje,” “kısa süre” — bunlar bahane. Her proje için sözleşme yapın.

Sözleşme olmadan:

Müşteri istediği zaman “biz böyle anlaşmadık” diyebilir.
Ödeme yapılmazsa hukuki yolunuz zorlaşır.
Kapsam tartışmalarında referansınız yok.

Çözüm: Standart bir sözleşme şablonu hazırlayın. Her müşteri için sadece isimleri ve detayları değiştirin.

Hata 2: Belirsiz Kapsam

“Web sitesi tasarımı” bir kapsam değildir. Kaç sayfa? Hangi özellikler? Mobil uyumlu mu? İçerik dahil mi?

Belirsizlik kapsam kaymasını davet eder. Müşteri “bu ayrı değil miydi?” der. Siz de haklı değilsinizmiş gibi hissedersiniz.

Çözüm: Kapsamı madde madde yazın.

Örnek:

Ana sayfa, hizmetler, iletişim, hakkımda sayfaları
Her sayfa için 5 bölüm
Mobil uyumlu tasarım
İçerik müşteri tarafından sağlanacak
Logo ve marka dosyaları müşteri tarafından verilecek

Kapsam dışı olanları da yazın.

Hata 3: Ödeme Koşullarını Yazmamak

“Projeyi bitirince öderler” düşüncesi yanlış.

Ödeme koşulları olmayan sözleşme, her şeyi müzakereye açık bırakır.

Yazılması gerekenler:

Ödeme miktarı
Ödeme tarihi (proje başında mı, bitmesinde mi, aşamalar halinde mi?)
Gecikme faizi
Ödeme yöntemi

Çözüm: En az %50 önden ödeme isteyin. Kalanı teslimde alın.

Mert’in hatası: Mert, içerik yazarı. 3.000 dolarlık bir proje aldı. Sözleşmede ödeme tarihi yoktu. Projeyi teslim etti. Müşteri “bütçemiz ayın sonunda serbest kalıyor” dedi. 45 gün bekledi. Partiyi önceden almış olsaydı bu süreci yaşamazdı.

Hata 4: Revizyon Sınırı Koymamanız

“Mükemmel olana kadar revize edeceğim” sözü freelancer için kabustur.

Revizyon maddesi olmayan sözleşme müşteriyi sınırsız değişiklik istemeye teşvik eder. Projenin sonu gelmez.

Çözüm: Net revizyon sayısı yazın.

Örnek: “Bu proje 2 revizyon turu içerir. Her ek revizyon turu için [X dolar] ücretlendirilir.”

Revizyonun ne anlama geldiğini de tanımlayın: “Revizyon, minor değişikliklerdir. Tam konsept değişikliği yeni proje sayılır.”

Hata 5: Teslim Tarihlerini Belirtmemek

“Yakında” veya “birkaç haftaya” teslim tarihi değildir.

Net tarihler yazın. Hem sizin için hem de müşteri için.

Sözleşmede:

Projenin her aşaması için tarih
“Müşteri onay geciktiğinde süre uzar” maddesi
Brief veya materyallerin geç gelmesi durumunda ne olur

Çözüm: “Proje materyalleri [tarih]e kadar teslim edilmezse başlangıç tarihi buna göre ötelenecektir.”

Hata 6: İptal Politikası Olmamak

Müşteri projeyi yarıda bırakırsa ne olur?

İptal politikası olmayan sözleşmede: Müşteri istediği zaman projeyi durdurur. Sizin yaptığınız iş karşılıksız kalır.

Çözüm: İptal maddesi ekleyin.

Örnek:

“Proje %0-25 tamamlanmışsa: Başlangıç ödemesi iade edilmez.”
“Proje %25-50 tamamlanmışsa: Toplam ücretin %50’si ödenir.”
“Proje %50 üzerinde tamamlanmışsa: Tam ücret ödenir.”

Hata 7: Fikri Mülkiyet Maddesi Yokluğu

Kim için yaptınız? Telif hakkı kime ait?

Sözleşme yoksa tartışmaya açık. Müşteri “ben zaten ödedim, hak bende” diyebilir.

Çözüm: Fikri mülkiyet maddesini yazın.

Seçenekler:

Tam devir: “Ödeme yapıldıktan sonra tüm haklar müşteriye geçer.”
Lisans: “Müşteri ticari amaçlı kullanım hakkı alır, ancak freelancer portföyünde kullanabilir.”
Kısıtlı: “Haklar belirtilen amaçla sınırlıdır.”

Hata 8: Gizlilik Maddesini Atlayın

Müşteri size özel bilgi paylaşıyor. İş stratejisi, müşteri verileri, henüz yayınlanmamış ürünler.

Sözleşmede gizlilik maddesi yoksa bunu paylaşmak yasak olmayabilir. Ama müşteri bunu bilmez ve sizi sorumlu tutabilir.

Çözüm: Basit bir gizlilik maddesi ekleyin.

“Bu proje kapsamında öğrenilen gizli bilgiler üçüncü şahıslarla paylaşılmayacak ve ticari amaçla kullanılmayacaktır.”

Hata 9: Anlaşmazlık Çözümü Yazmamak

Anlaşmazlık çıkınca ne olacak?

Bu madde olmadan: Kimin mahkemesi? Hangi ülke hukuku? Kim ne ödeyecek?

Çözüm: Anlaşmazlık çözümü ekleyin.

Örnek: “Anlaşmazlıklar önce müzakereyle çözülmeye çalışılır. Çözüm bulunamazsa [şehir] Tahkim Mahkemesi’ne başvurulur.”

Uluslararası müşteriler için: “Türk hukuku geçerlidir” veya “New York hukuku” — müşteriyle müzakere edin.

Hata 10: Sözleşmeyi İmzalatmamak

Hazırladınız, e-postayla gönderdiniz, müşteri “tamam” dedi. Ama imzalamadı.

“Tamam” onay değildir. İmzasız sözleşme hukuken zayıftır.

Çözüm: Dijital imza araçları kullanın.

DocuSign
HelloSign
PandaDoc
Adobe Sign

Zeynep’in deneyimi: Zeynep, müşteriye sözleşme gönderdi. Müşteri “evet gördüm” dedi ama imzalamadı. İki ay sonra proje bitiminde müşteri bazı maddeleri “bilmiyordum” dedi. Artık Zeynep imza gelmeden işe başlamıyor.

İyi Sözleşme Hangi Maddeleri İçermeli?

Hızlı kontrol listesi:

Ödeme Maddesini PayOdin ile Güçlendirin

Sözleşmenizdeki ödeme maddesini PayOdin bağlantısıyla somutlaştırın.

“Ödeme, payodin.com üzerinden yapılacaktır.” Bu kadar basit.

PayOdin ile:

Müşteri PayOdin’e (Delaware LLC) ödeme yapar.
Şirket kurmanıza gerek yoktur.
Her fatura gerçek bir çalışan tarafından incelenir.
Sadece %10 komisyon, abonelik yok.

Sözleşmeli ve güvenli çalışmak için PayOdin’i deneyin →

Ücretsiz Sözleşme Şablonları Nereden Bulunur?

Bonsai: Freelancer’lar için hazır şablonlar (İngilizce)
AND.CO: Sözleşme ve fatura şablonları
Shake: Mobil uyumlu sözleşme aracı
Avukat: Karmaşık projeler için yerel bir avukata danışın

Sonuç

Sözleşme size köstek olmaz. Özgürleştirir. Kapsam netlenince daha rahat çalışırsınız. Ödeme güvence altındaysa daha iyi iş çıkarırsınız.

Bu 10 hatayı sözleşmenizden çıkarın. Kapsamı yazın. Ödemeyi netleştirin. Revizyonu sınırlayın. İmzalatın.

Ve ödeme adımını PayOdin ile kolaylaştırın. Tekliften ödemeye kadar her adım güvenli, her fatura incelenmiş, her müşteriye profesyonel.